మానవజీవన వికాసకావ్యము - ఐతగోని వెంకటేశ్వర్లు

మానవజీవన వికాసకావ్యము 

ఐతగోని వెంకటేశ్వర్లు, నల్గొండ

మానవజీవన వికాసకావ్యము
మొదటి ఆశ్వాసము రైతు
1)భూమిన్ సారపు బూమమైచనగ సంపూర్ణించి పూర్ణండునా
స్వామీ సృష్టిని మాయయంత్రమున విస్తారమ్ముగాఁగూర్చుచున్
రామంబొప్పగఁజేయ జీవతతులున్ నానాటికిన్ హెచ్చగా
నేమంబొప్పగ చాలవాయె సహజానేకంబులాహారముల్

2) శాకాహారులు వెర్గ శాకములహో చాలంగ లేకుండ నా
శాకాహారుల లేమిఁజేసి యిక మాంసాహారులుంబిమ్మటన్
వీకన్మానవ జాతినీల్గ పయినన్ వేగమ్మ క్షుద్బాధతో
లోకాలోకనమిట్లుఁజేసి ప్రభుడీ లోకంబురక్షింపగా

3) సాజమ్ముల్ క్షితి క్షీణమై చను పలాశమ్ముల్ పదార్థమ్ములున్
రాజిల్లన్ క్షితి సారపూరమగుచున్ వైళమ్ము బీజమ్ములే
నైజంబొప్పగ భూమిఁజీల్చి పెరుగన్ వర్దిల్లుటల్ సూడగన్
రాజీవాక్షుచేసి మానవమదిన్ నాటంగనే యోచనన్
4)వాడున్ రాతిని ద్రవ్వి భూమి నిటులన్ బాటించి బీజమ్ములే
గాఢాసక్తిని నాటి కొన్నిదినముల్ క్ష్మాఁజీల్చుచున్ బీజముల్
నాడుంగాంచెను చిన్ని మొల్కలు పయిన్ క్షాజమ్ములై వర్దిలన్
చూడంగన్ వ్యవసాయమున్ సలుపగా శోధించె తానాయెడన్

5)రాతింద్రవ్వుటయైన ఆదశను శీఘ్రంబేల వేలేండ్లకే
నా తిప్పల్ పెను ముప్పులెన్నొ క్రమమున్ దాటంగఁదానాగలిన్
జేతంబట్టె తయారుచేసికొని యీచిత్రంబు వీక్షించుచున్
భూతానేకము తృప్తినొందగను దాబూనెన్ దగన్ సేద్యమున్

6) మందీమార్బలమేరుపర్చుకొని సంరక్షించుచున్ వారికా
నందంబున్ ఘటియించనన్నమిడగా నందంబుతో వారలున్
కొందర్సాయము చేసి కూలిపనిచేకొంటున్ విలాసమ్ముగా
మందల్మందలుగాగ మానవులు శ్రీమంతమ్ముగా భూమియే

7)సస్యశ్యామలమౌచు వర్షములచే క్షామంబులేకుండగా
సస్యంబుల్ దగపండవండి తినుచున్ సౌభాగ్యసంపూర్ణులే
దాస్యంబుల్ దగచేయకొండొకరు సత్యస్ఫూర్తి దీపించగా
నాస్యాబ్జంబుల ప్రేమరస్యముల నాహ్లాదంబు జీవించుచున్

8) ఏదైన్యంబులనందకే గడపగానెన్నేనియున్ వేలు నా
హ్లాదంబిచ్చుచు సాగిపోయె వ్యవసాయంబిట్లు నాపిమ్మటే
నాధాత్రిందరుగంగ సారమపుడే నభ్భూమిలో సాజముల్
గాదే కుళ్ళిన యాకులెల్ల విడవంగా గొన్ని వేలిట్టులన్

9)జరిగెన్ సేంద్రియమైన యట్టి యెరువుల్ సల్లంగ సల్లంగనే
నిరవందన్ మరి పంటపండె బలమేనెంతేనియున్ బొంది దా
ము ఋజాగ్రస్తులు గాకనాప్రజలు సమ్మోదంబుతో జీవితాల్
పరగంగడ్పిరి గాని పెర్గ జనతాభారంబు దోరంబుగన్

10) క్రమమున బావులందునను గల్గినయట్టి జలంబు మోటలన్
దమదమ శక్తిఁదోడగను దాన ఫలించెడునట్టి పంటలే
దమకు లభించకే ప్రజలు రాలిరి యాకలిఁజింతకాయలై
యమరిన భోగభాగ్యముల హ్లాదముతోడఁబ్రభుల్ సెలంగగా

11) దొరలు జమీందారులకే
కొరతలు లేకుండఁగల్గెఁగూడుల్ గూడుల్
మురిపెపు దీపములారుచు
నిరయపుఁజీకటి బ్రతుకుల నీల్గిరి రైతుల్

12) ఇంతనాంగ్లేయ పాలకు లిట్టెవచ్చి
వర్తకమ్ముల నెపమున వర్తనమ్ము
సేసి యీదేశ ప్రభులలోఁజిచ్చుఁబెట్టి
యాక్రమించిరి దేశంబు వ్యాధులవలె

13)ఇచట వాణిజ్య సేద్యంబునింతలంత
లుగను పెంచి ముడిసరకులగణితముగ
వారి దేశంబు గొనిపోయి వస్తువులను
ఇచటకే తెచ్చి అమ్ముచునెంతముంచ

14) ప్రజల కూడుకు వలసిన పంటలిట్లు
దరగి పోయెను ఫలముగా దైన్యమునను
మ్రగ్గ దారిద్ర్య దేవి యమానుషగతి
మ్రింగుచుండగ ప్రజలెల్లఁగ్రుంగు చుండ్రి

15) స్వాతంత్ర్యంబును పొందుభారతములో సౌకర్యముల్ వెర్గగా
నాతండొక్కడు స్వామినాథు వ్యవసాయంబున్ బ్రవర్దంబుగన్
జేతోమోదము దోడ విప్లవముగా జేయంగ, యంత్రాల సం
జాతంబుల్ వ్యవసాయమందుఁగలిగెన్ సంపన్నమౌ పద్ధతుల్
16)హెచ్చు దిగుబడి పెరుగగా ఈప్రజలకు
కూడు పెట్టగా సహజాలు పాడుపడగ
సంకరణవిత్తనాలవి సంక్రమించె
కృత్రిమపుటెరువులు భూమి నెంత చెరిపె

17)వరి యన్నంబది యెన్న సున్నయని యాపల్నాటి సీమందగన్
వర శ్రీనాథుడు నాడుదూరె మరి యీనాడిట్లుసాంకేతికా
వరవిజ్ఞాన ఫలంబునెల్లెడల బువ్వందింటునింటింటిలో
నరయంగా ప్రజమూడుపూటలనిటుల్ నందంబుతోనుండగా

18) దగ కొన్ని వత్సరాలకే
మిగుల రసాయనపుటెరువు మించన్ వంచన్
భగభగమండెడి రోగాల్
భుగభుగ పెంచగ బ్రతుకులు బూడిదవోలెన్

19) ఐనఁ గూడుఁదినక ప్రాణాలు నిల్చునే
యనుచు ప్రజలుఁదినుచు మనుచు నుండ
పడగరాని పాట్లు వ్యవసాయమందున
పడుచు రైతులిట్లు వరలుచుండ్రి
20)రైతే రాజ్యమునౌను వెన్నుముఖ మేలందింపగాఁబూని మే
మేతీరున్ సరి ఆదుకొందుమని సంప్రీతిన్ విలోకించుచున్
మోతల్ మ్రోయగఁబల్కి నాయకులుఁదామో ఓట్లుగొంచున్ భళే
యాతర్వాత ప్రభుత్వమంది మరువంగారైతు దీనుండగున్

21)మరి యీ  రైతులు దామే
మరచిన పాలకులఁగూర్చి మరి పట్టకనే
భరమైనను వరమైనను
త్వరగా వ్యవసాయమిట్లు దామొనరింపన్

22) ఊరున్ వీడక ప్రేగుబంధమనగా ఉ చ్ఛ్వాస నిశ్వాసమీ
యూరే యంచును భూమిదున్నుచును ఎంతో లాభమాశించకే
నైరాశ్యంబునఁగూరుకోక బ్రతుకన్ నష్టంబు లేకుండగా
నౌరా తిండికి ఖర్చుకెల్ల సరియే నంచున్ మహాప్రీతితో

23) తెలతెలవారగ లేచుచు
తెలివిని కోల్పోవు కోడి తెలివి గలుగుచున్
తెలవారెడి వేళ యనుచు
తెలిపెను రైతంచు కూయదే చూడంగన్

24) ప్రొద్దునఁబోవ వానిసతి పోవును పిల్లలు పోవగా బడుల్
సద్దులు సిద్ధమేర్పరచి చయ్యన నాపయి భర్త కోసమై
సద్దిని కొంచునొద్దికగ చక్కగ నాపొలమందు ఆగకే
నద్దియె రాత్రిగాగనిక అప్పుడు వత్తురువీడుచున్ గృషిన్

25)ఇట్టుల వ్యవసాయమ్మును
చెట్టలు పట్టుచు సలుపుచుఁజేయన్ జేలన్
బట్టెడి చీడకు మందులు
గొట్టుట మొదలును ఎరువులు కొనుటము కొరకై

26) ఫలియింపంగను వేయ పంట; ధనమున్ వ్యాపారులంజేరుచున్
తలతాకట్టును పెట్టి యెట్టులటులో దార్గొంచు స్వేదమ్మటన్
జిలుకన్ కండలు పిండిగాగ కృషినే చేయంగ దైవమ్ము దా
నొలుకం బ్రేమము నప్పుదీరి తినగానోయయ్య దాన్యమ్ములే

27) మిగులంజాలని తృప్తినందు ముదమే మించన్ మదిన్ నించగా
దగ పోషింతును భార్యఁబిల్లలననన్ దైన్యంబుఁబోనాడుచున్
పగతోఁగాలము గాలమైన సమయంబందున్ గృషిన్ నష్టముల్
మిగులంగల్గిన వడ్డినడ్డి విరువన్ మేల్గూర్చనే నాథుడే

28) గలుగంజాలక వడ్డివాడు నెదురంగారాగ నావడ్డినే
కలుపంగానసలందు నిట్లు ఋణమే కాసింత కాసింతయై
దలపన్ వామన పాదమట్లు పెరగన్ దద్ఘాతమున్ భూమినే
నిలుపంజాలక అమ్మలేక వ్యథచేనేచేయుటో దోచకే
29)పొలమయ్యో పొలిభూమిగాగ నరె విస్ఫోటమ్ముగాఁబ్రేలు చె
డ్పుల సేద్యమ్మున నాఋణంబిటుల నాలోలించ లాభమ్మొకో
తలపోయంగను లేదు నాకనుచు నంతన్ స్వీయ హత్యాగతుం
డిల యీభారతమందు రైతులగుటేనేమందు మామూలగున్

30) మాడిరి రైతులిట్టులను మధ్య దళారులు నింతలంతలౌ
వేడుకలందుచుండి వినువీథులనంటెడి భోగభాగ్యముల్
వాడక పొంది తాము విషవంతము సేసిరి యెల్ల వస్తువుల్
పాడయె కృత్రిమంబులగు పద్ధతులన్ ధర సేద్యమందుచున్